Established 1999

BIBLIOTEKA DECYDENTA

26 lutego 2019

Polak z wyboru

Jest to powieść biograficzna o wybitnym polskim uczonym pochodzenia niemieckiego, wynalazcy szczepionki przeciwko tyfusowi.

W czasie II wojny światowej niemieccy okupanci bezskutecznie namawiali profesora Rudolfa Weigla do podpisania Reichslisty, ale uczony odmawiając zwracał uwagę na fakt, że wyboru swej Ojczyzny, Polski, dokonał świadomie i dobrowolnie już w 1918 roku, mimo że był urodzonym Niemcem austriackim. Ponieważ był Niemcom potrzebny, jako pogromca tyfusu, dziesiątkującego Wehrmacht, ci przymknęli oczy na tę odmowę, ale zablokowali skutecznie przyznanie profesorowi należnej mu Nagrody Nobla.

Autor omawia dzieciństwo i młodość Weigla, jego studia zoologiczne oraz przypomina, że późniejszy uczony studiował medycynę, choć jej nie skończył. Już w czasie studiów zainteresował się mikrobiologią, co w czasie I wojny światowej zaowocowało skutecznymi badaniami nad tyfusem plamistym i nad jego zapobieganiem.

Mariusz Urbanek przypomina w książce historię badań nad tyfusem w świecie i problemy, jakie wiązały się z zapobieganiem tyfusowi. A głównym problemem był brak zakażonych wszy, niezbędnych do produkcji szczepionki. I profesor Weigl wpadł na pomysł, jak zakażać, czyli jak „produkować” zakażone wszy i jak uodparniać ludzi na tyfus. Sam zachorował na tyfus i karmił swoją krwią wszy, by je zarazić i wyprodukować szczepionkę. W okresie międzywojennym badał te problemy na Uniwersytecie im. Jana Kazimierza we Lwowie, kontynuował badania, sztucznie zarażał wszy i produkował szczepionkę, co spotykało się z ogromnym zainteresowaniem świata i władz polskich. Stał się sławny, również poza światem nauki.

W książce opisane są cechy i przyzwyczajenia oraz pasje prywatne profesora, a także życie rodzinne, któremu uczony poświęcał niezbyt wiele czasu. Urbanek stwierdził, że Rudolf Weigl był wprawdzie wybitnym uczonym, ale dość słabym menedżerem, stąd nie bardzo radził sobie z produkcją szczepionki na dużą skalę. Ale świat go uznawał za wielki autorytet, obdarzał tytułami. Ta sława i uznanie otaczały Weigla do tego stopnia, że kontynuował swe badana zarówno pod okupacją radziecką, jak i niemiecką i był on potrzebny obu wrogom: radzieccy koło niego skakali – sam Nikita Chruszczow, jako I Sekretarz Komunistycznej Partii Ukrainy czynił mu intratne propozycje zawodowe.

Natomiast Niemcy, zainteresowani produkcją szczepionki antytyfusowej dla swoich wojsk, walczących na Wschodzie, chronili Weigla przed nacjonalistami ukraińskimi, chronili też personel Instytutu. Autor wymienia wybitne postaci, które Weigl ochronił przed obozem, wywózką czy Gestapo, zatrudniając tych Polaków w swoim instytucie. Dokumenty wystawione przez Instytut to były doskonałe dokumenty, ratujące ludzi. Dlatego polski ruch oporu i wybitni polscy uczeni, byli karmicielami wszy, produkowali szczepionkę, której część szła na potrzeby polskiego ruchu oporu i getta.

Po wojnie, Weigl wylądował w Krakowie, gdzie z zawiści zawodowej i zwykłej zemsty, jeden z jego byłych bliskich pracowników, wymieniony zresztą w książce z nazwiska, pomówił go o kolaborację z niemieckimi okupantami. Po wojnie takie pomówienie oznaczało śmierć cywilną. Podejrzliwa władza odwróciła się od Weigla, wycofała poparcie kandydatury profesora do Nagrody Nobla, a środowisko naukowe, pod wpływem pomówień przez zawistnika, próbowało zaszczuć uczonego.

Jest to super książka: kolejna pozycja pióra wybitnego, bardzo zdolnego pisarza, Mariusza Urbanka, znakomitego autora wydawnictwa „Iskry”.

                                                                                    Jacek Potocki

Mariusz Urbanek. „Profesor Weigl i karmiciele wszy”. Wydawnictwo „Iskry”, Warszawa 2018

W wydaniu nr 207, luty 2019, ISSN 2300-6692 również

  1. BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Polak z wyboru
  2. FILOZOFIA I DYPLOMACJA

    Pamięć o Chodżałach
  3. LEKTURY DECYDENTA

    Dwie chińskie opowieści
  4. WIATR OD MORZA

    Dwie szklarnie
  5. FILOZOFIA I DYPLOMACJA

    Warszawska konferencja
  6. DECYDENT POLIGLOTA

    Niemiecki jest prosty
  7. ROPA NADAL RZĄDZI?

    Polityka versus biznes
  8. IMIGRANCI W POLSCE

    Zarobki i bezrobocie
  9. FAŁSZYWE RODO

    Uważaj na wezwania do zapłaty
  10. WSPÓLNE CZYTANIE

    Pora na zwierzaczka
  11. LEKTURY DECYDENTA

    Dlaczego?
  12. CYBERATAKI

    Gigantyczne wycieki danych
  13. BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Psychologia zbrodni
  14. WIATR OD MORZA

    System binarny, czyli układ zamknięty
  15. CO SIĘ W GŁOWIE MIEŚCI

    Między słowem a czynem
  16. PRAWA - WŁADZA - PROBLEMY

    Kościół katolicki
  17. LEKTURY DECYDENTA

    Przywracali Polskę światu