Established 1999

BIBLIOTEKA DECYDENTA

11 grudnia 2020

Polityka historyczna

Książka zawiera kilkadziesiąt esejów tego znakomitego historyka, głównie dotyczących „polityki historycznej” oraz naszych stosunków z Rosją i z ZSRR. Jest też szereg uwag o stalinizmie, o czasach PRL.

Można powiedzieć za autorem, że ta książka składa się z czterech części: pierwsza dotyczy czasów PRL, druga to „polskie winy”, trzecia obejmuje siły, które wpływają na ową „historyczna pamięć”, a czwarta zawiera krótkie komentarze ostatnich lat na temat obrazu polskiej historii.

Pierwszą część rozpoczyna artykuł opublikowany w 1987 roku w „Arce”, dotyczy ona ustaleń między gen. Jaruzelskim a M. Gorbaczowem, m. in. na temat Katynia i „białych plam”. Przy okazji mała uwaga, dotycząca stwierdzenia ze str. 23: Józef Stalin czyli Dżugaszwili nie był Rosjaninem tylko Gruzinem i uwaga autora: dla Polaków stosunki polsko-radzieckie są utożsamiane ze stosunkami polsko-rosyjskimi z czasów tuż przed rozbiorami i z czasów samych rozbiorów.

Dalej, w książce są uwagi na temat zrabowania przez towarzyszy radzieckich polskich archiwaliów. Dla równowagi autor pisze o niemieckich archiwaliach, skonfiskowanych przez Polaków w czasach II wojny, choć te dwie sprawy są różne. Czytelnik może też wiele dowiedzieć się o Instytucie Pamięci Narodowej i jego ustawowej roli. Jaka jest tradycja historyczna Polski i jej znajomość przez Polaków: czy Polska zawsze ma występować w roli ofiary, jako „daleki, mało znany przez Zachód kraj”?

Autor przypomina rolę zachodnich polityków w przekazaniu Polski Stalinowi w Jałcie, przypomina też napaść ze strony ZSRR w dniu 17 września 1939 roku, konfrontując ten akt z zajęciem przez Polskę Zaolzia. Przypomina prof. Nowak również zbrodnię katyńską.

Pisze o naszej kulturze, wspomina casus Lecha Wałęsy oraz „nacjonalizmy” po I wojnie światowej, które stały u podłoża powstania niezależnych państw, m.in. Polski. Autor ukazuje stanowisko naukowców rosyjskich wobec stosunków polsko-rosyjskich. Jest to ważna kwestia, ale Rosjanie ukazują ten problem „po swojemu”, wbrew historii. Na tle w/w interesująco wyglądają stale aktualne poglądy Prymasa Stefana Wyszyńskiego na temat narodu.

Dalej, autor omawia poglądy Romana Dmowskiego, wspomina różne rocznice, m.in. konfederacji targowickiej, kampanii wrześniowej czy polsko-litewskiej unii w Horodle; pisze o Holocauście i pozytywnej roli Żydów w rozwoju Polski, czy o idei powstańczej w polskiej myśli politycznej.

Znakomita książka, która porusza wiele aktualnych problemów; nawet historia odnosi się w niej do czasów współczesnych. Kiedy profesor Nowak ją wydawał, polski i światowy Kościół był wolny od zawirowań. Podobnie optymistycznie można było patrzeć na nowego prezydenta. Czas, który przeszedł pokazał, że problemy mogą być wszędzie. I ta pięknie wydana książka, z licznymi ilustracjami,  pozwala na dokonanie odpowiednich porównań.

                                                                                              Jacek Potocki

Andrzej Nowak. „Historia i polityka”. Wydawnictwo „Biały Kruk”, Kraków, str. 398

W wydaniu nr 229, grudzień 2020, ISSN 2300-6692 również

  1. ANIOŁ, DIABEŁ, TUROŃ

    Hej ho, hej ho, kolędować się szło
  2. POLITYKA DECYDENTA

    Werblan o sobie
  3. KOBIETY DECYDENTA

    Erotyka po japońsku
  4. FILOZOFIA I DYPLOMACJA

    Problemy Joe Bidena
  5. LEKTURY DECYDENTA

    Relacja uciekiniera z KGB
  6. OPOWIASTKA ADWENTOWA

    Pamiętajcie o diduchu
  7. WIATR OD MORZA

    Lubię być z nią...
  8. HISTORIA DECYDENTA

    Fikcja, oparta na rzeczywistości
  9. EWOLUCJA MORALNOŚCI

    Kilka pytań
  10. BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Polityka historyczna
  11. KOBIETY DECYDENTA

    Czy była niemieckim szpiegiem?
  12. KRYMINAŁ DECYDENTA

    Gangster i glina
  13. DECYDENT POLIGLOTA

    Niemiecki nie jest trudny
  14. OPOWIADANIE

    Trzy rzuty kością
  15. CO SIĘ W GŁOWIE MIEŚCI

    Odejść z honorem
  16. LEKTURY DECYDENTA

    Wesołe jest życie staruszka
  17. WIATR OD MORZA

    Lockdown po polskiemu
  18. EWOLUCJA MORALNOŚCI

    Słowa, słowa, słowa...