Established 1999

ZROZUMIEĆ DALEKI WSCHÓD

1 marzec 2024

Czarne statki szoguna

W dniu moich urodzin, czyli 27 lutego, platforma „Disney +” zrobiła mi prezent. Pokazano dwa odcinki nowej wersji „Szoguna”. Nie, nie będę ich tu streszczać. Zachęcam do oglądania. W poprzednim opowiadaniu  o „Szogunie” zapowiadałam, że będę wyjaśniać pojęcie obce naszej europejskiej kulturze i będę przybliżać historię tego fascynującego kraju – pisze Elżbieta Potocka.

https://time.graphics/ru/event/2305305

Dzisiaj opowiem o „czarnych statkach” pływających z Makau do Japonii. Jak wszyscy wiemy w XV i XVI wieku największymi potęgami morskimi Europy była Portugalia i Hiszpania. Obie odkrywały nowe lądy i w którymś momencie postanowiły zaznaczyć swoje strefy wpływów. I podzieliły świat między siebie. Po raz pierwszy zrobiono to w roku 1494 w Tordesillas, a potem, w 1529 roku w Saragossie. Wyznaczono umowną linię podziału znanego im wówczas świata. Tereny położone na zachód od tej linii miały należeć do Hiszpanii, a tereny na wschód od niej – do Portugalii. I w ten sposób jeszcze „nieodkryta” przez Portugalczyków Japonia stała się ich „własnością”. Zanim do niej trafili, opłynęli Afrykę i dotarli do wybrzeży Indii.

W roku 1510 zajęli maleńki sułtanat Goa, leżący na zachodnim wybrzeżu Indii. Stał się on bramą Portugalii do Azji. Już w roku 1513 żeglarze Portugalii dotarli do Chin, w okolice obecnego Kantonu i szukali dla siebie kolejnej wygodnej bazy handlowej. Kotwicząc na małej wyspie Aomen, zdobyli przyczółek handlowy Makau, a stąd ich karaki pływały po okolicznych wodach. W roku 1542 Portugalczycy przypadkowo wylądowali w Japonii na wyspie Tanegashima, na południe od Kiusiu. W 1543 już pojawili się tam pierwsi kupcy portugalscy. Wkrótce szlak Makau-Nagasaki stał się częścią szlaku handlowego Makau-Malakka-Goa-Lizbona.

Mapa dwa po Lizbona

Źródło: The Red Hat of Pat Ferrick, https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Macau_Trade_Routes.png

Tu można postawić pytanie – dlaczego Portugalczycy opanowali handel z Japonią, która  przez wieki była związana z Chinami. Historia była taka: przez wiele lat Chiny i Japonia prowadziły regularny handel w ramach systemu hołdu i danin. Potem zakłócili go piraci japońscy, o czym pisałam 13 marca 2023 w „Pirat i morze” (https://decydent.pl/sposob-na-zycie/), do których dołączyli piraci chińscy („Handel i polityka”, 12 kwietnia 2023; https://decydent.pl/piraci-chinscy/).

Piraci byli zmorą w życiu mieszkańców wybrzeża Chin, a władcy Chin myśleli, że jak ograniczą handel zewnętrzny, to piraci zniknął. Ale tak się nie stało. Piraci dalej grasowali, a kupcy chińscy na morze wypływać nie mogli. No i tu pojawiają się żeglarze-kupcy z dalekiej Portugalii i szybko stali się pośrednikami między Japonią a kupcami chińskimi. Głównie jednak dbali o własny interes. Już w połowie XVI wieku handel z Japonią zmonopolizowali. Pływali na dużych statkach – karakach, których kadłuby pomalowane były czarną smołą. Japończycy nazywali je kurofune, czyli „czarne statki”. Potem tym terminem określano wszystkie statki zachodnie. Miejsce, do którego zawijali na Kiusiu, to był maleńki port rybacki. Lokalny władca, widząc korzyści wynikające z handlu z Portugalczykami, przyczynił się do budowy portu Nagasaki. Od roku 1571 funkcjonował on jako jedyny port, do którego Japończycy dopuszczali cudzoziemców.

Statek po cudzoziemcow

Portugalscy kupcy lądują w Nagasaki; MNAA Museu Nacional de Arte Antiga; DP

Ten kierunek handlu stał się dla Portugalczyków żyłą złota. Do Japonii wieźli przede wszystkim jedwab. Japończycy go kochali i musieli za niego płacić srebrem, ponieważ to srebro musiało trafić do kupców chińskich, którzy zaopatrywali Portugalczyków w ten pożądany towar. Korufune przywoziły go każdego lata, a w listopadzie lub grudniu wracały do Makau wyładowane srebrem.

Portugalczycy wwozili do Japonii także broń  palną – arkebuzy. Od roku 1550 Japończycy już ją produkowali sami, a skutecznie ją wykorzystywał Oda Nobunaga, w okresie walk o dominację w Japonii.  Jego samurajowie mieli 500 sztuk takiej broni. Posługiwanie się nim wymagało minimalnego przygotowania, a zwycięstwo było szybsze.

Strzelcy po bylo szybsze

https://shogun2.heavengames.com/articles/history/a-tactical-revolution-the-arquebu

PS Następna opowieść będzie o jezuitach, którzy usiłowali nawrócić samurajów na katolicyzm.

                                                                                   ELŻBIETA POTOCKA

W wydaniu nr 268, marzec 2024, ISSN 2300-6692 również

  1. DZWONY BĘDĄ BIŁY

    Zmartwychwstanie
  2. NASZA RELIGIA

    Chrześcijaństwo, które nas ukształtowało
  3. FOTOGRAFIA cz. 4

    Aparaty
  4. FOTOGRAFIA cz. 3

    Rozwój technik fotograficznych
  5. LEKTURY DECYDENTA

    Jedz na co masz ochotę
  6. FOTOGRAFIA cz. 2

    Rysowanie słońcem
  7. FOTOGRAFIA cz. 1

    Zatrzymana chwila
  8. NEPAL

    Drzwi do przestworzy
  9. CO SIĘ W GŁOWIE MIEŚCI

    Rozkosz wielka małej władzy
  10. MUZYKA DO WINA I NIE DO WINA

    Tool. Fear Inoculum (2019)
  11. ZROZUMIEĆ DALEKI WSCHÓD

    Czarne statki szoguna
  12. ARABSKIE OPOWIEŚCI

    Płynne złoto
  13. WIERSZOWNIA DECYDENTA

    Smutni panowie