Established 1999

NOWELE DECYDENTA

9 grudnia 2019

Perełki polskiej literatury

Rzeczywiście, pewne nowele, zawarte w zbiorze, należą do obowiązkowych lektur szkolnych.

Przy okazji należy wspomnieć, że nowele, czyli krótkie powieści wręcz opowiadania, były charakterystyczne dla okresu pozytywizmu; w Polsce pisali je, m.in. Prus, Sienkiewicz, Konopnicka, Orzeszkowa. Potem, Żeromski i Iwaszkiewicz, w innych okresach literackich. Dzisiaj autorzy wolą pisać grube powieści, zwane przez czytelników cegłami. Trudniej się je czyta, ale autor jest zadowolony, gdyż otrzymuje solidną, zależną od grubości dzieła, wierszówkę.

Zbiór zawiera sześć nowel, które znają ze szkoły starsi czytelnicy. Są to „ Katarynka”, „Antek”, „Kamizelka”, „Powracająca fala”, Na wakacjach” oraz „Pod szychtami”. Nowelista miał niełatwe zadanie: krótki tekst noweli musiał zakończyć się jakimś morałem, ukazującym, czego nie powinno się robić, a co należy.

„Katarynka” przypomina postać pana Tomasza, warszawskiego adwokata-egoisty, żyjącego w zorganizowanym świecie tylko dla siebie, który pewnego dnia przypadkowo dostrzega innego człowieka, jego radość. To spostrzeżenie zmienia jego życie, czyni go innym, bo dobrym człowiekiem: nienawidził katarynek teraz je nawet polubił, gdyż katarynki powodowały uśmiech na twarzy niewidomej dziewczynki, dla której pan Tomasz postanowił znaleźć dobrego okulistę, by odzyskała ona wzrok.

„Antek” ukazuje ciemnotę i zacofanie XIX-wiecznej biednej, polskiej wsi, gdzie królował zabobon, rządził skorumpowany kolaborant zaborców, sołtys, gdzie dzieci wychowywano biciem. Kluczowym punktem noweli jest usmażenie chorej siostry Antka, Rozalki w piecu, które to usmażenie miało ją uleczyć.

„Powracająca fala” to losy bezdusznego fabrykanta-Niemca, który eksploatował Polaków, rozpuszczając własnego syna. Pod wpływem niekorzystnych dla siebie okoliczności, ginie w podpalonej osobiście fabryce.

„Na wakacjach” to optymistyczny wyłom w tragicznej akcji dotychczasowych nowel: młoda, wiejska dziewczyna bezinteresownie ratuje dzieciaka z płonącego domu, a ostatnia nowelka „Pod szychtami” to opis warszawskiego Powiśla tamtych czasów.

Dobrze się stało, że przypomniano te wspaniałe nowele Bolesława Prusa szerokiemu kręgowi czytelników.

                                                                                                 Jacek Potocki

Bolesław Prus. „Katarynka i inne nowele”. Wydawnictwo „Wilga”, Warszawa 2019.

W wydaniu nr 217, grudzień 2019, ISSN 2300-6692 również

  1. STYL DECYDENTA

    Żyjmy właściwie!
  2. FILOZOFIA I DYPLOMACJA

    Do ostatniej kropli krwi
  3. NKWD I DECYDENT

    ZSRR w czasie wojny
  4. LEKTURY DECYDENTA

    Znieść celibat?
  5. KRYMINAŁ DECYDENTA

    Zbiór zagadek i rozwiązań
  6. POLITYKA DECYDENTA

    Trump bez tajemnic
  7. 13. MEDIATORY

    Laureaci
  8. NOWELE DECYDENTA

    Perełki polskiej literatury
  9. SMAKI DECYDENTA

    Sery Gusto z Czarnocina
  10. DECYDENT POLIGLOTA

    Wszystko o języku angielskim
  11. SĄ RZECZY, KTÓRE TRZEBA ROBIĆ

    Od żemyka do konika
  12. WIATR OD MORZA

    Polskie legendy
  13. CO SIĘ W GŁOWIE MIEŚCI

    Sankcja honorowa
  14. KOBIETY DECYDENTA

    Pomogły wygrać wojnę