Established 1999

HISTORIA DECYDENTA

16/04/2021

Hetman

Jest to książka o bohaterskim hetmanie, który „wykuwał potęgę Rzeczypospolitej”, m.in. w Moskwie, w latach 1607-1612” i który zginął na polu bitwy, pod Cecorą w 1620 roku.

Książkę rozpoczyna opis dziejów hetmana w latach jego młodości i jego bliskie związki z innym, potężnym Polakiem epoki, Janem Zamoyskim, zresztą krewnym Żółkiewskiego. Przy okazji autor omawia tzw. wolną elekcję po ucieczce z Polski króla Henryka Walezego. Kadencja króla Stefana Batorego, walki z Gdańszczanami, zwolennikami Habsburgów i niespodziewane zwycięstwo husarii pod wodzą Stanisława Żółkiewskiego. Wojny z Moskwą za Iwana Groźnego: Jan Zamoyski jest wówczas hetmanem wielkim koronnym. Rola papieża w mediacji między Polską a Moskwą.

Autor poświęca sporo miejsca wyprawom polskim na Psków i małemu konfliktowi między Janem Zamoyskim a Stanisławem Żółkiewskim. Następnie w książce jest mowa o pokoju w Jamie Zapolskim, zawartym po rozmowach między Polską a Moskwą. A w Polsce, w tym czasie, mają miejsce liczne konflikty wewnętrzne, m.in. konflikt między rodziną Zborowskich a Zamoyskimi. Wreszcie elekcja Zygmunta III Wazy, któremu Żółkiewski będzie służył do końca swoich dni, najpierw jako hetman polny koronny, odpowiedzialny za bezpieczeństwo kresów południowo-wschodnich i za walkę z najazdami tatarskimi, z zagrożeniem tureckim oraz o związanie z Polską państw naddunajskich. Zygmunt III Waza miał wówczas spór z Janem Zamoyskim i działał nieustannie, niestety niezbyt udolnie, na rzecz odzyskania tronu szwedzkiego.

W książce przedstawione zostały walki z Habsburgami o tron mołdawski i ze Szwedami o Inflanty, również omówiono krytycznie ślub króla z Habsburżanką. Przedstawiono, słynny w historii Polski, rokosz Zebrzydowskiego, którego istotą było wypowiedzenie posłuszeństwa królowi. Hetman Stanisław Żółkiewski był wówczas po stronie króla i nawet walczył z rokoszanami, choć dążył do pojednania.

Wreszcie, zasadnicza część książki, czyli wojny z Moskwą. Dość szczegółowo omówiono tzw. dymitriady czyli wyprawy na Moskwę w celu osadzenia na tronie dwóch kolejnych Samozwańców, których popierał Zygmunt III Waza sądząc, że przy ich pomocy, Polska odzyska Smoleńszczyznę, Siewierszczyznę i Czernichowszczyznę. Pojawiają się znane nazwiska: Borysa Godunowa, rodu Mniszchów (Maryna Mniszech), Wasyla Szujskiego, patriarchy Filareta i trwają dyskusje; kto ma zostać carem: Zygmunt III czy jego syn, królewicz Władysław, znany później jako Władysław IV. Moskwianie generalnie nie zgadzali się na to, by carem był katolik, czyli innowierca. Zresztą, w Polsce szlachta też była przeciwna osadzeniu Władysława na moskiewskim tronie.

Istotną częścią książki jest omówienie sprawy „polskich orłów na moskiewskim Kremlu”, dwuznaczna, niepopierająca Polaków, rola Zygmunta III Wazy i wycofanie się oddziałów Żółkiewskiego z Moskwy, w wyniku antypolskiego powstania. Wreszcie ostry konflikt Żółkiewskiego z królem, walki hetmana z Turkami i Tatarami, rosnący ferment w polskim wojsku oraz śmierć hetmana w bitwie pod Cecorą.

Książka, która przybliża dawną świetność Rzeczypospolitej i jej najbardziej zasłużonych obywateli. Na uwagę czytelnika zasługują portrety znanych osób epoki.

                                                                                              Jacek Potocki

Wojciech Polak. „Żółkiewski pogromca Moskwy. Biografia”. Wydawnictwo „Biały Kruk”, Kraków 2020, str.343

W wydaniu nr 233, kwiecień 2021, ISSN 2300-6692 również

  1. THRILLER DECYDENTA

    Prawda i fikcja
  2. DECYDENT GLOBTROTER

    Małe jest piękne
  3. FILOZOFIA I DYPLOMACJA

    Wojna w Afganistanie
  4. KRYMINAŁ DECYDENTA

    Jarocin, tym razem bez festiwalu
  5. BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Banita
  6. HISTORIA DECYDENTA

    Hetman
  7. ALBA LACH HERITAGE

    Sean Connery i Polska
  8. RELIGIA DECYDENTA

    Walka o czystość w Kościele
  9. DECYDENT POLIGLOTA

    Zgłębiamy angielski
  10. GÓRALKI. KONKURS

    Pyszna radość! Pokaż ją!
  11. OPOWIADANIE

    Własna wersja Żabiego Króla
  12. WIATR OD MORZA

    Ład
  13. HISTORIA DECYDENTA

    Zabójstwo prezydenta
  14. WIERSZOWNIA DECYDENTA

    Rada Durnia i Debila
  15. DECYDENT GLOBTROTER

    Nasza Stolica
  16. CO SIĘ W GŁOWIE MIEŚCI

    Zachwiana równowaga
  17. HISTORIA DECYDENTA

    Zamordowany patriota
  18. WIATR OD MORZA

    Alternatywy 4
  19. ALBA LACH HERITAGE

    Pola Nadziei (Fields of Hope)
  20. EWOLUCJA MORALNOŚCI

    Meandry pamięci