Established 1999

HISTORIA DECYDENTA

24 marca 2020

Druga Osoba w II RP

Już we wstępie autorzy podają, że marszałek jest najbardziej znienawidzonym Polakiem na świecie, wyjaśniając, dlaczego Rydza nienawidzą zarówno Rosjanie jak i Polacy ze wszystkich obozów politycznych; głównie uważa się go za odpowiedzialnego za klęskę w wojnie obronnej 1939 roku.

Zapowiadają przedstawienie postaci marszałka „w sposób wyważony i sprawiedliwy” z góry wyjaśniając, że darzą go pewną sympatią. Piszą o dość „mętnym” pochodzeniu Rydza, który ma być synem czeskiego żandarma i Ukrainki i był tzw. dzieckiem z nieprawego łoża, któremu nazwisko dał Tomasz Rydz, syn kowala, zawodowy podoficer w armii austriackiej, który poślubił matkę przyszłego marszałka.

Autorzy poświęcają kilka słów nauce Edwarda w gimnazjum w rodzinnych Brzeżanach i jego zainteresowaniom rysunkiem i malarstwem, którym pozostał wierny do końca życia, piszą też o jego udziale w polskiej konspiracji i o studiach w Krakowie, gdzie po raz pierwszy zetknął się z bojownikami PPS, skupionymi wokół Józefa Piłsudskiego. Po przerwaniu studiów w ASP odbył roczną służbę wojskową w armii habsburskiej; po jej zakończeniu już nie wrócił do Akademii Sztuk Pięknych podejmując studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Rydz dość szybko piął się po szczeblach kariery w Związku Strzeleckim, trzymając się blisko z Piłsudskim. Autorzy piszą też o ówczesnej roli Piłsudskiego: przypominają niskie oceny austriackie oddziałów Komendanta, piszą o pozycji I Brygady, o tzw. kryzysie przysięgowym, o ludziach w Polskiej Organizacji Wojskowej (POW), których nazwiska będą się pojawiać po tzw. zamachu majowym zarówno na czele wojska, jak i polskiej administracji cywilnej. Piszą też o związku przyszłego marszałka z Martą Thomas-Zaleską, o początkach jego wojskowej kariery w II RP, o pełnym podporządkowaniu się Rydza Piłsudskiemu od samego początku, o jego działaniach na rzecz utworzenia jednolitej armii.

Autorzy podkreślają talenty wojskowe marszałka i określają go mianem najlepszego polskiego dowódcy w konfliktach z polskimi sąsiadami, zwłaszcza z bolszewicką Rosją, ale również z Litwą i Ukrainą. Akcentują doskonałość jego dywizji przed Bitwą Warszawską, wiele piszą o właściwej ocenie Rydza przez Komendanta, dla którego przyszły marszałek był „generałem nr 1”, choć wymieniają też pewne wady Rydza. Wreszcie przewrót majowy 1926 roku: jego przebieg i lojalny wobec Piłsudskiego generał Rydz.

Po zamachu nie było czystki w armii, ale była takowa w administracji. Rydza wówczas powszechnie uważano za następcę Komendanta. Przyszły marszałek był również bardzo popularny w armii. Po śmierci Komendanta doszło do walki o władzę w Polsce: kto obejmie funkcję Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych? Czy dawny, bliski współpracownik Komendanta, gen. Sosnkowski, czy gen. Rydz? Rydz został wkrótce uznany za Pierwszego Obrońcę Ojczyzny i za Pierwszego Współpracownika Pana Prezydenta RP, czyli został drugą osobą w państwie. 10 listopada 1936 roku zostaje też Marszałkiem Polski.

Autorzy wiele piszą o sytuacji polskiej armii przed II wojną światową, o jej modernizacji, o związkach wojskowych z Francją. Kult Marszałka, trwały konflikt z Litwą, kryzys czechosłowacki Monachium i zajęcie Zaolzia. Wrzesień 1939 roku: wojna obronna, kolejne punkty oporu przeciwko Niemcom, słaba łączność wojskowa i ucieczka polskich władz cywilnych i wojskowych do Rumunii, agresja ZSRR. Na uwagę zasługuje słynny rozkaz Rydza- Śmigłego o wyjeździe władz polskich do Rumunii, gdzie Polacy zostali internowani. Autorzy z jednej strony starają się usprawiedliwić wyjazd Naczelnego Wodza, z drugiej zaś strony ostro krytykują działanie gen. Sikorskiego, zresztą przyszłego Wodza Naczelnego i premiera, które „zasługiwało na sąd polowy”.

Powrót Rydza do podbitego przez Niemców kraju, czy po to, by kierować konspiracją, czy może po to, by negocjować z Niemcami, kontakty z gen. Andersem, śmierć w wyniku ataku serca.

Interesujące jest zakończenie książki, w którym autorzy przytaczają dwie sugestie, po pierwsze, że marszałek został otruty, po drugie, że nie zmarł, ale wycofał się, by nie zadzierać z gen. Sikorskim. Zaginęła, lub zginęła, też partnerka marszałka, pani Marta Thomas-Zaleska. Dla wyjaśnienia wątpliwości, dotyczących marszałka, autorzy proponują przeprowadzenie ekshumacji jego szczątków, złożonych na warszawskich Powązkach. Na uwagę czytelnika zasługują interesujące zdjęcia z życia marszałka.

Jest to książka bardzo wartościowa, po przeczytaniu której czytelnik postawi wiele pytań na temat marszałka.

                                                                                              Jacek Potocki

Sławomir Koper, Tymoteusz Pawłowski. „Tajemnice marszałka Śmigłego-Rydza. Bohater, tchórz czy zdrajca?” Wydawnictwo „Harde”, Warszawa 2019

W wydaniu nr 220, marzec 2020, ISSN 2300-6692 również

  1. KOBIETY DECYDENTA

    Czasy słusznie minione
  2. DECYDENT SNOBUJĄCY

    Auf Wiedersehen, Herr Gutenberg!
  3. LIST OTWARTY DO PREMIERA RP

    Przedsiębiorcy z BCC radzą i proszą
  4. HISTORIA DECYDENTA

    Druga Osoba w II RP
  5. FILOZOFIA I DYPLOMACJA

    Czy nas się ktoś pytał?
  6. HISTORIA DECYDENTA

    Amerykańska komunistka
  7. WIATR OD MORZA

    Dżuma XXI wieku
  8. POLITYKA DECYDENTA

    Nikt mu nie podskoczy
  9. KOBIETY DECYDENTA

    Życie za kratami
  10. GŁUPOTA DECYDENTA

    Jaki to kraj?
  11. REWOLUCJE DECYDENTA

    Życie człowieka z boku
  12. POCIĄG DO MLEKA

    Czarnocin liderem
  13. KLASYKA DECYDENTA

    Polskość w głębi duszy
  14. DLA SMAKOSZY

    Whisky Karuizawa
  15. KOBIETY DECYDENTA

    Życie w schyłkowym PRL-u
  16. WIATR OD MORZA

    Szczuhejt
  17. KONTROLA BIZNESOWA c.d.

    Budowanie staranności podatnika
  18. CO SIĘ W GŁOWIE MIEŚCI

    Anachroniczny honor męski