Established 1999

HISTORIA DECYDENTA

3 styczeń 2022

Królewski Kraków

Jest to przepiękny album, poświęcony Krakowowi, zarówno w aspekcie historycznym jak i współczesnym. Zawiera interesujący tekst i mistrzowskie fotografie różnych zabytków, wykonane przez wybitnego polskiego fotografika.

Autor tekstu zwraca uwagę na przeobrażenia Krakowa po 1989 roku. Niejasne jest sformułowanie, że te przeobrażenia „nie zawsze są pozytywne”, gdyż autor nie wyjaśnia tego sformułowania. Natomiast nie budzi wątpliwości fakt, że miasto to nieustannie przyciąga turystów, zarówno krajowych jaki i zagranicznych. Kraków ma bowiem wiele zabytków, przeszłość religijną i wielkie zasługi naukowe. A miasto, już w okresie monarchii wczesnopiastowskiej, było jedną z głównych siedzib władcy.

Na czołowe miejsce wysunął się Kraków za panowania króla Kazimierza Odnowiciela. Autor tekstu opisuje rezydencję władcy, a sam Kraków był na początku zespołem osad, nad którym panował gród wawelski. Starannie i zaplanowany z wielkim rozmachem Kraków stał się miastem prawnie 5 czerwca 1257 roku, na mocy lokacji Bolesława Wstydliwego. Autor opisuje rozbudowę miasta i koronację króla Władysława Łokietka, a także rozwój miasta za Jagiellonów, które osiągnęło status środkowoeuropejskiej metropolii i ważnego ośrodka katolicyzmu.

Na uwagę zasługuje Wawel, który był wznoszony, za Zygmunta I, pod kierunkiem mistrza Erharda, natomiast detale w nowym stylu, odwołującym się do starożytnego Rzymu wykonał Włoch, Franciszek zwany Florentyńczykiem.

Autor wspomina walkę o tron polski między arcyksięciem Maksymilianem a Zygmuntem III w 1587 roku. Kraków poparł późniejszego króla Polski i pod wodzą Jana Zamoyskiego odparł oblężenie wojsk popierających Habsburga. Król Zygmunt III Waza przeniósł stolicę Polski z Krakowa do Warszawy, choć do końca I Rzeczypospolitej pozostał w Krakowie skarbiec i archiwum koronne, a na Wawelu odbywały się koronacje i pogrzeby królewskie.

Autor przypomina upadek Krakowa od potopu szwedzkiego, kiedy to Szwedzi nałożyli na miasto wysoką kontrybucję i rabowali kościoły, klasztory i domy prywatne. Ostatni król Polski i Kraków powoli zaczyna wychodzić z kryzysu gospodarczego. Tadeusz Kościuszko i jego przysięga na Rynku Krakowskim, czy Rzeczpospolita Krakowska to kolejne etapy rozwoju Krakowa. Powstanie, pod kierunkiem Edwarda Dembowskiego w lutym 1846 roku, i austriacka interwencja. Po powstaniu Kraków pogrąża się w marazmie.

Natomiast w 1867 roku Galicja uzyskuje autonomię a Kraków samorząd. W nauce, sztuce i kulturze panuje historyzm. Rola Jana Matejki. I wojna światowa i zagrożenie dla miasta. Okres międzywojenny i sanacja, która uczyniła z Krakowa główny ośrodek kultu Legionów i osoby Józefa Piłsudskiego. II wojna światowa i siedziba Generalnego Gubernatora Hansa Franka na Wawelu. Eksterminacja Żydów krakowskich.

W czasach PRL władze traktowały Kraków jako ośrodek reakcji i klerykalizmu, stąd budowa miasta i kombinatu Nowa Huta, które miały ukształtować nowe, socjalistyczne społeczeństwo.

Autor pisze wiele o znaczeniu dla Krakowa postaci metropolity krakowskiego, Karola Wojtyły, wybranego 16 października 1978 roku papieżem Janem Pawłem II, a także o pochówku pary prezydenckiej Lecha i Marii Kaczyńskich.

Głównym walorem albumu są zdjęcia, wykonane po mistrzowsku przez Adama Bujaka. Rozpoczynają je fotografie zamku wawelskiego, potem następują zdjęcia wspaniałych zabytków krakowskich, a w końcu czytelnik dochodzi do Nowego Krakowa oraz do panoramy rzeki Wisły.

                                                                                              Jacek Potocki

Adam Bujak (zdjęcia), Krzysztof Czyżewski (tekst) „Tysiącletni Kraków”. Wydawnictwo „Biały Kruk”, Wydanie II, Kraków, s. 295.

W wydaniu nr 242, styczeń 2022, ISSN 2300-6692 również

  1. HISTORIA DECYDENTA

    Teorie spiskowe
  2. WIERSZOWNIA DECYDENTA

    Polskie Radio 2022
  3. BEZPŁATNA BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Wypożycz i zwróć albo nie zwracaj
  4. NOTATKI DO DNI PAMIĘCI

    Nasze dumy eksportowe
  5. HISTORIA DECYDENTA

    Wpływowy ród
  6. LEKTURY DECYDENTA

    Państwo w zapaści
  7. BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Pedofilia
  8. CZY DECYDENT MOŻE ZNIKNĄĆ?

    DECYDENT reaktywacja
  9. HISTORIA DECYDENTA

    Uratowali Anglię
  10. WIATR OD MORZA

    Zamiast raphacholinu
  11. DECYDENT GLOBTROTER

    Trudna wyprawa
  12. LEKTURY DECYDENTA

    Dość trudna powieść
  13. FILOZOFIA I DYPLOMACJA

    Reparacje od Niemiec
  14. ALBA LACH HERITAGE

    Szpital im. Paderewskiego
  15. HISTORIA DECYDENTA

    Królewski Kraków
  16. CO SIĘ W GŁOWIE MIEŚCI

    Dr Jekyll i Mr Hyde
  17. WIATR OD MORZA

    Polska mądrość...