Established 1999

FILOZOFIA I DYPLOMACJA

2 listopada 2015

Ekstradycja a polityka

Decyzja sądu krakowskiego, by nie wydawać do USA Romana Polańskiego, spotkała się w Polsce z poparciem. Stara zasada prawa międzynarodowego głosi: nie wydaje się własnych obywateli. Przypominał mi ją nieustannie na studiach wybitny prawnik międzynarodowy, profesor Remigiusz Bierzanek. Kiedy zostałem delegatem Polski w organach prawnych ONZ w Nowym Jorku, w czasie mojej misji nikt nigdy nie kwestionował tej fundamentalnej zasady – pisze Jacek Potocki.

Jacek Potocki - dyplomata, korespondent zagraniczny, publicysta, komentator

Dzisiaj, z powodu zalewu umów międzynarodowych, uległa ona osłabieniu, ale i tak umowy dwustronne o ekstradycji zawierają dość bezpieczne ograniczenia w zakresie obowiązku wydawania własnych obywateli wymiarowi sprawiedliwości innych państw.

Umowa o ekstradycji z USA została sporządzona w Waszyngtonie w dniu 10 lipca 1996 roku chyba w pewnej tajemnicy, gdyż nigdzie nie można znaleźć ani nazwisk osób, które ją sporządziły, ani pełnomocników, którzy ją w imieniu obu państw podpisali. Nie można więc wykluczyć, że umowę sporządzili Amerykanie i przedłożyli Polakom do podpisania.

Umowa wprawdzie stanowi, że „Żadne z Umawiających się Państw nie jest zobowiązane do wydawania własnych obywateli”, ale stwarza furtkę, stanowiącjednakże organ wykonujący w Państwie wezwanym będzie mógł dokonać wydania takich osób, jeżeli według jego uznania będzie to właściwe i możliwe”. Nie jest wykluczone, że pod wpływem tej umowy z najważniejszym sojusznikiem, konstytucja z 1997 roku w art. 55 stanowi, że „Ekstradycja obywatela polskiego jest zakazana… Ekstradycja obywatela polskiego może być dokonana na wniosek innego państwa lub sądowego organu międzynarodowego, jeżeli możliwość taka wynika z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowej…”. Sąd krakowski wykazał się dużą znajomością rzeczy, poczuciem godności narodowej i niezawisłości.

Już widzę, jak z pewnego gmachu w Alejach Ujazdowskich do gmachu Ministerstwa Sprawiedliwości pielgrzymują rozczarowani dyplomaci, by wyrazić nieadowolenie z powodu wyroku i znaleźć furtkę, umożliwiającą wywiezienie Polańskiego w kajdankach do kraju pulsującej demokracji i ochrony praw człowieka, by zasilił tam ponad 2,4 milionową grupę ludzi za kratkami, największą liczbę więźniów na świecie.

Amerykański system penitencjarny nie kieruje się zasadą reedukacji przestępców, tylko zasadą zemsty i ich eliminacji ze społeczeństwa. Stąd więźniowie, zwalniani z amerykańskich więzień, to ludzkie wraki: i psychiczne i fizyczne. Dla Polańskiego, obywatela polskiego, nie zaś amerykańskiego, pójście do amerykańskiego więzienia kilkadziesiąt lat po popełnieniu przestępstwa (w USA nie ma przedawnienia), oznaczałoby pewną śmierć. Dobrze, że sędzia polski miał odwagę wydać taki wyrok.

Co zrobią nasi dzielni politycy, oddani USA na śmierć i życie? Wielka niewiadoma.

Pod rozwagę warto podać przyszłemu rządowi, Sejmowi i obecnemu prezydentowi: zmieniając Konstytucję, włączcie do jej postanowień absolutny zakaz ekstradycji polskich obywateli, może z wyjątkiem Europejskiego Nakazu Aresztowania, który wynika z naszego członkostwa w Unii Europejskiej, oraz wypowiedzcie nierównoprawną umowę o ekstradycji z USA. Bo USA, jak twierdzi autorytatywnie wybitny prawnik, były minister sprawiedliwości, Zbigniew Ćwiąkalski, nigdy nie wydają swoich obywateli.

Jacek Potocki

W wydaniu nr 168, listopad 2015, ISSN 2300-6692 również

  1. PO PROSTU SZTUKA

    Złudny świat cyber
  2. WIADOMOŚCI AMERYKAŃSKIE

    Pieniądz rządzi
  3. LEKTURY DECYDENTA

    Goniąc Niemcy
  4. WIATR OD MORZA

    Nadchodzi Nowy Świat
  5. I CO TERAZ?

    Obserwujmy efekt motyla
  6. SZTUKA WSPÓŁCZESNA

    Dobry sezon
  7. I CO TERAZ?

    Szydło przed Sezamem
  8. BUSINESS CENTRE CLUB

    Przedsiębiorcy chwalą, ale też pytają
  9. FILOZOFIA I DYPLOMACJA

    Trudny problem
  10. HAJOTY COMMUNICATIONS

    Naturalnie z Nacomi
  11. DECYDENT SNOBUJĄCY

    Twarze
  12. IMR ADVERTISING BY PR

    Nowy wizerunek Lotonu
  13. MISTRZOWIE CZASU

    Szwajcarska manufaktura
  14. BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Intelektualista językowy
  15. CHICHOT POLITYKI

    Zmiana punktu widzenia
  16. DECYDENT SNOBUJĄCY

    Donald Tusk padnie
  17. I CO TERAZ ?

    Malta a sprawa polska
  18. I CO TERAZ?

    Dwa wyjścia
  19. HAJOTY PRESS CLUB

    Pamięć o patronce
  20. PLATFORMA WIEDZY I PRAKTYKI

    Otwarta nauka
  21. WIATR ZE SZWECJI

    Czy może nam coś przywiać?
  22. DECYDENT SNOBUJĄCY

    Winnetou nie żyje
  23. II WOJNA ŚWIATOWA

    Polskie asy przestworzy
  24. CHICHOT POLITYKI

    Wyszło szydło z worka
  25. WIATR OD MORZA

    Damy radę...
  26. I CO TERAZ?

    Troska nade wszystko
  27. W OPARACH WIZERUNKU

    Renoma i marka
  28. LEKTURY DECYDENTA

    Książki pod strzechy
  29. FILOZOFIA I DYPLOMACJA

    Ekstradycja a polityka