Established 1999

EMERYT W OFE

14 czerwca 2013

Dobrowolność walczy z przymusem - 15.06

Premier Tusk oznajmił, że rząd rozważa wprowadzenie dobrowolności uczestnictwa w OFE. To ciekawy pomysł, chociaż wątpię, by rząd był skłonny konsekwentnie go zrealizować. Za dobrowolnością oszczędzania w otwartych funduszach emerytalnych wydaje się przemawiać kilka argumentów. Mówi się po pierwsze, że państwo nie powinno odbierać obywatelom pieniędzy w celu przekazania ich prywatnym podmiotom.

Prywatyzacja nie sprawdza się bowiem, gdy konkurencję ogranicza przymus. Po drugie wskazuje się, że oszczędzanie w OFE jest ryzykowne i nie powinno się zmuszać obywateli do narażania się na to ryzyko. Dlatego każdy sam powinien móc zdecydować, który wariant inwestowania swojej składki wybierze. Niestety wszystkie te argumenty są nieco bałamutne i ukrywają istotę problemu. Przede wszystkim należy zauważyć, że nikt nie proponuje takiej dobrowolności, która zawierałaby w sobie także możliwość niepłacenia ani na OFE, ani na ZUS. Nie ma więc propozycji obniżenia przymusowej składki emerytalnej z 19,52% do 16,02% tak, by 3,5% pensji zamiast do OFE trafiało do kieszeni pracowników. Także premier miał na myśli swobodę wyboru w ramach przymusowego systemu. Ustalenie właściwego poziomu obowiązkowej składki emerytalnej to zupełnie inny problem, wart może osobnej dyskusji. W tej dyskusji nie można zapominać, że obniżanie składki w sytuacji deficytu w ZUS-ie będzie prawdopodobnie nietrwałe – za kilka lat składka wróci do wyjściowego poziomu i ci, którzy zrezygnowali z OFE na rzecz pieniędzy do ręki, znajdą się z powrotem w systemie bez żadnego wyboru.


 


Tak dla dobrowolności?


 


Jeżeli ustalimy już odpowiedni poziom składki emerytalnej pozostaje ustalić proporcję podziału jej na filar repartycyjny (ZUS) i kapitałowy (OFE). Moim zdaniem ten drugi powinien być jak największy, a jedynym ograniczeniem jest tu kondycja finansów publicznych – nie stać nas raczej na emerytury w 100% kapitałowe. Nie trzeba się jednak ze mną zgadzać i rozumiem, że ktoś, przekonany na przykład rzekomo większą ryzykownością OFE, może chcieć oszczędzać wyłącznie w ZUS-ie. Dlaczego mu na to nie pozwolić?


 


Są dwie istotne przeszkody. Po pierwsze decyzja o przeniesieniu się do ZUS-u wiąże się z przekazaniem składki Ministerstwu Finansów oraz obciążeniem przyszłych pokoleń długiem emerytalnym. To zaś prowokuje długoterminowe pogorszenie się sytuacji finansów państwa. Nie jest to więc działanie, którego koszty i korzyści ponosi tylko ten obywatel, który podejmuje tą decyzję. Po drugie źle by się stało, gdyby pozwolić na wybór tylko w jednym kierunku i do tego nieodwracalny. Trudno utrzymywać, że typowy Polak ma dostatecznie dużo informacji, by raz na całe życie zdecydować o tym, gdzie mają trafiać jego składki. Nadchodząca kiepska dekada wyników ZUS-u prawdopodobnie zmieni preferencje wielu osób w tym względzie.


 


Swobodna wymiana w ramach systemu


 


Z tych powodów propozycja dobrowolności wymaga pewnego uzupełnienia tak, by nie była jednokierunkowa i nieodwracalna oraz by cechowała ją neutralność z punktu widzenia finansów publicznych. Jak wskazał profesor Otto, stosunkowo łatwo jest to uczynić. Wystarczy, by każdemu wnioskowi o przejście z OFE do ZUS-u odpowiadał inny, w którym obywatel domaga się rzeczy dokładnie odwrotnej – podniesienia składki do OFE z docelowych 3,5% do 7% przy jednoczesnym obniżeniu składki na ZUS z 16,02% do 12,52%.


 


W ten sposób zwolennicy zarówno jednego jak i drugiego systemu będą zadowoleni. Wymiana między płacącymi składki mogłaby trwać tak długo, aż będą na nią chętni. Gdyby na przykład bardzo dużo osób chciało zamienić OFE na ZUS, ich potrzebę mogłaby zaspokoić pięciokrotnie mniejsza grupa tych, którzy chcieliby płacić wyłącznie na OFE. Gdyby przeważała tendencja w drugą stronę (nadmierna ucieczka z ZUS-u), też łatwo można by sobie z tym poradzić. Rozwiązaniem byłoby losowanie lub jedynie częściowe realizowanie wniosków o konwersje. Tak więc przykładowo jednej osobie opuszczającej OFE (redukcja składki z 3,5% do zera) odpowiadałoby pięć osób podnoszących składkę na OFE o 0,7 punktu procentowego.


 


Wprowadzenie powyższego rozwiązania, oprócz spełnienia najważniejszych postulatów zwolenników dobrowolności miałoby także inny pozytywny skutek. Stosunek liczby osób chcących dokonać konwersji z OFE do ZUS i z ZUS do OFE byłby dobrym miernikiem wiarygodności systemu publicznego oraz państwa w ogóle. Rosnąca chęć, by uciec z ZUS skłaniałaby delikatnie rząd do poczynienia kroków w celu naprawy defektów systemu emerytalnego. Inaczej opozycja mogłaby trafnie wskazać, że za rządów danej partii wzrosły obawy co do długoterminowej wypłacalności państwa polskiego. Jest więc pewna szansa, że takie rozwiązanie przyczyniłoby się również do większej troski o finanse publiczne.


Maciej Bitner
Główny Ekonomista
Wealth Solutions

W wydaniu nr 139, czerwiec 2013 również

  1. PROGRAM SZKOŁY LIDERÓW

    Nauka wywierania wpływu - 25.06
  2. LUDZI BRAK

    A roboty huk! - 25.06
  3. R`N`R WIECZNIE ŻYWY

    Paul McCartney daje zarobić - 24.06
  4. PARKOWANIE W WEEKENDY

    Płacić, ale mądrze - 20.06
  5. INTERPRETACJE Z OXFORDU

    Leadership to więcej niż management - 20.06
  6. KONFEDERACJA LEWIATAN

    Sprzedaż detaliczna - 25.06
  7. NIE OD RAZU KRAKÓW ZBUDOWANO

    Studium problemów - 19.06
  8. ZAMÓWIENIA PUBLICZNE

    Tylko dla wytrwałych - 18.06
  9. POZNAJ DOBRĄ ŻYWNOŚĆ

    Bieluch na pikniku - 15.06
  10. SZARA STREFA

    Scigać, czy nie ścigać? - 14.06
  11. EMERYT W OFE

    Dobrowolność walczy z przymusem - 15.06
  12. MARK ROTHKO W POLSCE

    Obrazy warte miliony - 12.06
  13. PODRÓŻE SMAKUJĄ

    Król marcepan - 12.06
  14. CEGŁA DO CEGŁY

    Dobry czas na budowę domów - 10.06
  15. ENERGETYKA W UNII EUROPEJSKIEJ

    Litwa energetyczną wyspą - 6.06
  16. SAMOCHÓD ELEKTRYCZNY

    Kurs Tesla Motors bije rekordy - 6.06
  17. WINDSOROWIE DAJĄ ZAROBIĆ

    Macallan The Queen`s Diamond Jubilee - 6.06
  18. KRONIKA BYWALCA

    To the Queen - 24.06
  19. RYNEK FARMACEUTYCZNY

    Powrót na ścieżkę wzrostu - 5.06
  20. NIE WSZYSTKO ZŁOTO CO SIĘ ŚWIECI

    LBMA kluczem do udanej inwestycji - 5.06
  21. ZAKAZ HANDLU W NIEDZIELE

    Główne grzechy na chłodno - 3.06
  22. POLSKA AGENCJA PRASOWA

    7 dni gospodarka - 3.06
  23. STABILNOŚĆ FINANSOWA

    Upaństwowienie długów - 3.06
  24. BILL COSBY:

    Mam 83 lata i jestem zmęczony - 3.06
  25. DECYDENT SNOBUJĄCY

    Piątek, 28.06 – Cyniczna zagrywka
  26. SZTUKA MANIPULACJI

    Skala czytelności wykrętu - 3.06
  27. SIŁA POLITYKI

    Azyl na równiku - 28.06
  28. I CO TERAZ?

    Jedno oświadczenie, jedna rada - 24.06
  29. FILOZOFIA I DYPLOMACJA

    Trzy zardzewiałe okna na świat - 18.06
  30. LEKTURY DECYDENTA

    Czas celebrytów - 18.06
  31. ZAGROŻENIE DLA POLSKI

    Rosnący dług publiczny - 3.06
  32. BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Szybkobiegacze monopoliści - 21.06