Established 1999

BIBLIOTEKA DECYDENTA

4 grudnia 2016

Królowa bezpieki

Powszechnie uważa się Julię Brystygierową za wybijającą się zbrodniarkę w polskiej bezpiece okresu stalinowskiego. Przypisywane jej tortury, choćby w formie ściskania genitaliów przesłuchiwanych polskich patriotów szufladami biurka, budziły grozę nawet wśród siepaczy UB.

Autorka nie zajmuje się zbyt szeroką tą sprawą, raczej stara się dociec, dlaczego doktor filozofii nie weszła do historii jako wybitny naukowiec, czy dobra pisarka, którą została po odejściu z UB, ale została krwawą siepaczką.

Może autorka powinna wyciągnąć głębsze wnioski z okresu dorastania Julii w małym miasteczku galicyjskim, a potem w metropolii lwowskiej, gdzie powstawały i rozwijały się konflikty między Polakami, Ukraińcami i Żydami, które stanowiły podatną glebę dla nienawiści wobec Polaków, która potem motywowała prześladowania przez nią polskiej, patriotycznej młodzieży.

A skąd się u córki dobrze sytuowanego aptekarza wzięły sympatie do komunizmu? Też można je wytłumaczyć w kategoriach psychologicznych: Julia, która sama była zasymilowaną Żydówką, napatrzyła się na nędzę żydowskiej biedoty i uznała komunizm za ideologią gwarantującą szerokim rzeszom ustrój sprawiedliwości społecznej.

By znaleźć odpowiedź na pytanie „dlaczego”, autorka dość dokładnie opisuje okres dorastania Julii, jej niezbyt szczęśliwe życie w małżeństwie i samotne macierzyństwo. Właściwie przez całe swe dorosłe życie Julia była zajęta działalnością komunistyczną. Była aktywnym członkiem Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy, została za tę działalność skazana na pobyt w więzieniu. Być może pobyt w sanacyjnym więzieniu uratował Julii życie, gdyż w tym czasie Stalin przeprowadzał masowe czystki, rozstrzeliwując polskich komunistów, przebywających w ZSRR. Ale Julia wówczas nie wiedziała o tym, nic więc dziwnego, że napaść Sowietów na Polskę i zagarnięcie naszych kresów we wrześniu 1939 roku przyjęła z radością, będąc w wirze działalności komunistycznej.

We Lwowie pomogła znaleźć pracę m.in. Władysławowi Gomułce: autorka wyciąga z tego faktu słuszny wniosek, że podanie wówczas ręki tow. Wiesławowi uratowało jej skórę po odejściu z bezpieki, gdyż Gomułka nie pozwolił na pociągnięcie jej do odpowiedzialności za ubeckie zbrodnie.

Potem życie w Azji Środkowej i moskiewska działalność w Związku Patriotów Polskich, którego działacze niedługo potem obejmą kierownicze funkcje w Polsce bolszewizowanej przez Stalina, z nadania Churchilla i F.D. Roosevelta.

W powojennej Polsce Julia od samego początku pracuje w bezpiece. Ten okres jej życia jest omówiony w książce dość oszczędnie, choć była dyrektorem ważnego Departamentu MBP, który zajmował się organizacjami młodzieżowymi i społecznymi, partiami politycznymi, Kościołem katolickim oraz innymi związkami religijnymi. Julia usiłowała niejako ukryć się w opanowanym przez Żydów resorcie, określając w ankietach personalnych przynależność do narodowości polskiej.

Po 12 latach odeszła z MBP w 1956 roku, po Październiku. Nie postawiono jej żadnych oskarżeń o nadużycie władzy, bo po pierwsze „chronił” ją Władysław Gomułka, po drugie, jak autorka z przekonaniem pisze, nie było żadnych dowodów, że Brystygierowa osobiście torturowała przesłuchiwanych, choć mogła wiedzieć o takich metodach, stosowanych przez jej podwładnych. Czyli Julia była nieskazitelnie niewinna, mało tego, kilku aresztowanym pomogła, doprowadzając do ich zwolnienia.

Na kartach książki pojawiają się konkretne nazwiska i dość przychylne dla Julii wypowiedzi ich właścicieli.

Autorka uważa, że negatywne opinie o Julii były preparowane i rozpowszechnianie przez jej kolegów z MBP, którzy nie mogli znieść silnej pozycji tej kobiety w resorcie. Ciekawy wniosek, który sugeruje zweryfikować ksywę Julii Brystygier „Krwawa Luna” poprzez usunięcie haniebnego przymiotnika.

Jacek Potocki

Patrycja Bukalska. „Krwawa Luna”, Wydawnictwo „Wielka Litera”, Warszawa 2016

W wydaniu nr 181, grudzień 2016, ISSN 2300-6692 również

  1. BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Kryminał retro z GPU w tle
  2. LEKTURY DECYDENTA

    Wszyscy jesteśmy na podsłuchu
  3. FILOZOFIA I DYPLOMACJA

    Unia Europejska a integracja
  4. WIATR OD MORZA

    Apel Smoleński
  5. PO PROSTU SZTUKA

    Eva w króliczej norce
  6. PO PROSTU SZTUKA

    Eva Chełmecka w Rabbithole ART ROOM
  7. WIATR OD MORZA

    Krwawa miesięcznica
  8. LEKTURY DECYDENTA

    Nadia - bohaterka
  9. BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Izraelska wsi spokojna...
  10. KOBIETY PRACUJĄCE

    Coraz więcej w zawodach technicznych
  11. FILOZOFIA I DYPLOMACJA

    Unia Europejska w roku 2016
  12. WIATR OD MORZA

    A więc - wojna?
  13. BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Królowa bezpieki
  14. LEKTURY DECYDENTA

    Szalony, czyli przedsiębiorczy
  15. W OPARACH WIZERUNKU

    Enfante terrible