Established 1999

BIBLIOTEKA DECYDENTA

17 września 2018

Zapomniany brat Marszałka

Chodzi o Bronisława, czyli o rodzonego brata Marszałka Józefa Piłsudskiego. Ta książka jest poświęcona jego życiu, działalności etnograficznej, wśród Ajnów na Sachalinie i później.

Od samego początku Bronisław miał niełatwe życie. Ojciec przeznaczał wszystkie środki na działalność i modernizację swego majątku rolnego, a że był marzycielem i lekkoduchem, więc beztrosko zaciągał kredyty na niezbyt trafione projekty, co powodowało, że rodzinie nierzadko zaglądała w oczy bieda.

Od najmłodszych lat Bronisław żył w swoim własnym świecie, starał się nie angażować uczuciowo mimo posiadania sympatii; ta „ostrożność” miała go uchronić przed osobistą niewolą. Ale jednocześnie angażuje się, jak potem twierdzi „nieświadomie”, po stronie konspiracyjnej „Narodnej Woli”. Jednym z czołowych działaczy tej organizacji był Aleksander Uljanow, brat Włodzimierza Lenina. Organizacja ta przygotowywała, udaremniony zresztą przez policję, zamach na cara Aleksandra III. Bronisław Piłsudski, za udostępnienie swego mieszkania zamachowcom, został skazany pierwotnie na karę śmierci, którą to karę następnie zamieniono na zesłanie na Sachalin.

Autor opisuje bardzo ciężkie warunki życia na Sachalinie, zwanym wówczas „Wyspą Katorżników”. Przy okazji autor wspomina miejsca odosobnienia, w owych czasach zorganizowane przez „kraje cywilizowane”, czyli przez Francję i Anglię. I wreszcie życie Piłsudskiego na zesłaniu. Pomogło mu wykształcenie i obycie, dzięki którym został zatrudniony przez administrację obozową. Przyjaźni się też z pierwotną ludnością wyspy, czyli z Ajnami. Żeni się z Ajnuską, ma z nią dwoje dzieci, ale o tym związku Bronisław nikomu i nigdy nie mówi.

Piłsudski zgromadził ogromne zbiory elementów kultury Ajnów: nagrał ich pieśni, opowieści; zapisał słowa ich języka, sam mówił w ich języku. Autor opisuje też pewne elementy kultury i wierzeń Ajnów.

Potem Bronisław Piłsudski podróżuje do Japonii. Zarówno tam, jak i w Rosji stara się tworzyć placówki, popularyzujące kulturę Ajnów. W trakcie tych działań nawiązuje współpracę z Wacławem Sieroszewskim. Plany Bronisława, by wykładać o Ajnach na uniwersytecie spełzają na niczym: Piłsudski nie może zostać profesorem, gdyż nie ma studiów wyższych. Przez cały czas działa „po swojemu”, nierzadko wbrew długofalowym interesom: np. przerywa studia w Szwajcarii, dzięki którym wkroczyłby w wymarzony świat nauki.

Nie wie też, jak uregulować swoje życie rodzinne, jak zakończyć okres samotniczy. Autor opisuje jego spóźniony romans z panią Marią Żarnowską.

Nieustannie dręczy go depresja, która zaowocuje samobójstwem Bronisława w nurtach Sekwany.

Brat Marszałka… Jednakże Marszałek za życia Bronisława specjalnie nie utrzymywał z nim kontaktów. A kiedy stał się Marszałkiem i Naczelnikiem Państwa, brata Bronisława, który popełnił samobójstwo w 1918 roku, nie było już wśród żywych.

Ciekawa książka o człowieku, o którym się coś ogólnie wie.

Walory książki wzmacniają unikalne fotografie Ajnów oraz samego Bronisława. W tym ostatnim przypadku chodzi zwłaszcza o zdjęcie wykonane przez Stanisława Ignacego Witkiewicza.

                                                                                              Jacek Potocki

Jerzy Chociłowski. Bronisława Piłsudskiego pojedynek z losem. Wydawnictwo „Iskry”, Warszawa 2018

W wydaniu nr 202, wrzesień 2018, ISSN 2300-6692 również

  1. WSPÓLNE CZYTANIE

    Superpomocnik
  2. CIECHOCINEK

    Perła w zdrojowej koronie
  3. BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Niespodziewane wyjaśnienie zbrodni
  4. DECYDENT POLIGLOTA

    Nauka bez nerwów
  5. LEKTURY DECYDENTA

    Ważna inicjatywa
  6. ESKALACJA KONFLIKTU HANDLOWEGO

    Trump atakuje cłami
  7. BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Zapomniany brat Marszałka
  8. LEKTURY DECYDENTA

    Nie jest on skruszony
  9. WIATR OD MORZA

    Śmierć prezesa
  10. HAJOTY PRESS CLUB

    Andrzej Fogtt inspiruje
  11. Z KRONIKI BYWALCA

    Dwa w jednym
  12. BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Powstanie i upadek Jugosławii
  13. USA - CHINY

    Prawdziwa wojna handlowa
  14. DECYDENT GLOBTROTER

    Rowerowa pielgrzymka
  15. WIATR OD MORZA

    Egzorcyzmów ciąg dalszy...
  16. FILOZOFIA I DYPLOMACJA

    Klęska we wrześniu 1939 r.
  17. PIĘKNA NASZA POLSKA CAŁA

    Półkolonialne mocarstwo
  18. WSPÓLNE CZYTANIE

    Prawdy ponadczasowe
  19. LEKTURY DECYDENTA

    Kwietniowa sobota
  20. CO SIĘ W GŁOWIE MIEŚCI

    Honor jako pojęcie moralne
  21. PRAWA - WŁADZA - PROBLEMY

    Rozmowa myślących Polaków