Established 1999

BIBLIOTEKA DECYDENTA

15 października 2017

Więzi transatlantyckie

Zakończenie zimnej wojny uwidoczniło problem dotychczasowych narzędzi, jakie służyły kierowaniu stosunkami USA z Europą, czyli stosunkami transatlantyckimi.

Tytuł książki sugeruje, że autor zajmuje się tymi stosunkami w latach 1945-2001, w rzeczywistości zaś wychodzi on poza 2001 rok, omawiając wysiłki USA na rzecz budowy szerokiej międzynarodowej koalicji antyterrorystycznej oraz wpływ wydarzeń 11 września 2001 roku na proces budowy europejskiej autonomii strategicznej.

Autor nie ukrywa, że celem działań USA po II wojnie światowej było zapewnienie sobie hegemonii w świecie, w tym względem państw alianckich. W książce przedstawiono politykę powstrzymywania ZSRR, współdziałanie służb wywiadowczych USA i Europy Zachodniej w różnych dziedzinach. Przewaga USA była wszędzie przeogromna, stąd Amerykanie podporządkowali sobie nie tylko utworzone regionalne pakty wojskowe, ale i organizację uniwersalistyczną, jaką jest ONZ. Prof. Krzymowski ukazuje warunki, w jakich rodziła się europejska autonomia strategiczna: wszelkie struktury wojskowe Europy były podporządkowane NATO, czyli ich działanie zależało od decyzji USA, co nie podobało się Francji.

Z upływem lat Europa szukała własnych gwarancji bezpieczeństwa: opublikowano szereg aktów prawnych, by przyznać, że jednak obrona Europy poprzez odstraszanie potencjalnego wroga głównie spoczywa w gestii USA.

Po zakończeniu zimnej wojny zrodziło się pytanie, co dalej ze strukturami obronnymi Zachodu, zwłaszcza zaś NATO. Zmiany w Sojuszu objęły wprawdzie wzmocnienie europejskiego filaru NATO, ale nie oznaczało to w żaden sposób osłabienia przywódczej roli USA w Sojuszu. Ten interesujący wątek autor przedstawia jasno: USA nadal kierują Sojuszem i nie ma mowy, by ich rola w NATO uległa zmniejszeniu.

A co z relacjami NATO – Unia Europejska? Były nieudane próby włączenia Unii Zachodnioeuropejskiej do UE, w końcu UZE została rozwiązana w 2011 r., czym autor w swej pracy się już nie zajął. Zajął się natomiast prof. Krzymowski rolą NATO na Bałkanach, na Zakaukaziu, co potwierdza wniosek, że Sojusz wychodzi poza tradycyjne strefy geograficzne swego zainteresowania.

Co dalej? Autor omawia europejską autonomię strategiczną w strategii USA. Teoretycznie, Amerykanie chcą się dzielić odpowiedzialnością i zyskami, w praktyce zaś chcą utrzymać dominację za pomocą różnych instrumentów, zwłaszcza o charakterze wojskowym i wywiadowczym. Przy okazji autor zajmuje się problemami, jaki Amerykanie mają w sferze wywiadu z Francją.

Wniosek: budowa oddzielnych struktur bezpieczeństwa UE i NATO umocni zarówno zdolności strategiczne USA jak i Europy, chociaż trudno sobie wyobrazić, by USA utraciły supremację nad Europą.

Interesująca książka, skierowana nie tylko do wąskich specjalistów, wymaga dokładnego przestudiowania, z uwagi na dużą szczegółowość. I uwaga na koniec: nie ma takiego państwa, jak Stany Zjednoczone Ameryki Północnej. Są Stany Zjednoczone Ameryki.

Jacek Potocki

Adam Krzymowski. „Stany Zjednoczone Ameryki Północnej w procesie budowy europejskiej autonomii strategicznej (1945-2001)”, Wyd. „Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR”, Warszawa 2016

W wydaniu nr 191, październik 2017, ISSN 2300-6692 również

  1. DECYDENT POLIGLOTA

    Jedziemy na konferencję
  2. DECYDENT SNOBUJĄCY

    Układ Warszawski Dyktatorów
  3. BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Więzi transatlantyckie
  4. FILOZOFIA I DYPLOMACJA

    Referenda: to jeszcze nie koniec
  5. LEKTURY DECYDENTA

    Ukrywana tajemnica narodowa
  6. WYCZYTYWACZ

    Poszukiwanie noblisty
  7. BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Zgasła gwiazda
  8. WIATR OD MORZA

    Fiut polski
  9. BIBLIOTEKA DECYDENTA

    Legiony uciekają z Brytanii
  10. CO SIĘ W GŁOWIE MIEŚCI

    Umysł przewiewny
  11. LEKCJA HISTORII

    11 listopada
  12. PRAWA - WŁADZA - PROBLEMY

    Dyktator, partia, społeczeństwo, "patrioci"